Obiekt na niebie

M31 Galaktyka Andromedy

Najbliższa duża galaktyka spiralna i najdalszy obiekt widoczny gołym okiem. Liczy około biliona gwiazd. W lornetce to wydłużona mgiełka z jasnym jądrem, sięgająca kilku stopni długości; w jednym polu widać też jej satelity M32 i M110.

Fot. Adam Evans · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 2.0

Dane obiektu

Typ
galaktyka spiralna
Gwiazdozbiór
Andromeda
Jasność
3,4 mag
Widoczna gołym okiem pod ciemnym niebem. Wielkość gwiazdowa V. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
Rozmiar kątowy
177,8′ × 69,7′
dla porównania tarcza Księżyca ma ok. 30′
Odległość
ok. 2,5 mln lat świetlnych
mediana z 11 pomiarów w SIMBAD (publikacje z lat 2010–2026)
Najlepiej widoczny wieczorem
październik
górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
Rektascensja
0h 42,7m J2000
Deklinacja
+41° 16′ J2000
Inne oznaczenia
NGC 224

Źródła danych:

Widoczność w ciągu roku

Aktualnie najlepszy czas na obserwacje

Najlepsze miesiące obserwacji: październik – listopad

30°60°90°styczeń: 38°38°styluty: 22°22°lutmarzec: 11°11°markwiecień: 4°4°kwimaj: 4°4°majczerwiec: 12°12°czelipiec: 25°25°lipsierpień: 41°41°siewrzesień: 60°60°wrzpaździernik: 76°76°paźlistopad: 74°74°lisgrudzień: 56°56°gru

Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).

Jak znaleźć obiekt M31 na nocnym niebie przez lornetkę?

Obiekt M31 znajduje się w gwiazdozbiorze Andromedy. Znajdź Mirach (β And) – drugą jasną gwiazdę Andromedy, licząc od Alpheratza. Przejdź od niego na północny zachód do słabszej μ And, a potem mniej więcej tyle samo dalej do ν And. M31 leży tuż obok ν And – w lornetce 10×50 oba obiekty mieszczą się w jednym polu widzenia.

Lokalizacja galaktyki spiralnej M31 w gwiazdozbiorze Andromedy

Gwiazdozbiór Andromedy z zaznaczoną Galaktyką Andromedy (M31)AlpheratzMirach (β)μνAlmach (γ)δSchedar (α)Caph (β)αβM31M33pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°)ANDROMEDAKASJOPEJATRÓJKĄTRYBYPEGAZPERSEUSZ
Okolica M31 – gwiazdy do 5,5 mag. Strzałki: od Mirach przez μ i ν And do M31. Przerywany okrąg to pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°). Stojąc twarzą na południe, masz północ u góry, a wschód po lewej.

Poglądowy widok w lornetce

Poglądowy widok M31 w lornetce 10×50 – pole widzenia 6,5°, gwiazdy do 9 magM31M32M110NSEW
Rysunek poglądowy (szkic obiektu pod ciemnym niebem, z dala od miejskich świateł): w 10×50 M31 to jasne, owalne jądro z rozległą poświatą, obok mała M32 i słabsza M110. W 16×70 i większych wzdłuż północno-zachodniego brzegu galaktyki zaznacza się ciemny pas pyłu.

Źródła do map:

Ciekawostki o galaktyce spiralnej M31

Galaktyka Andromedy (M31) z galaktykami satelitarnymi M32 i M110

Fot. Adam Evans · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 2.0

  • Najbliższa duża galaktyka

    M31 to najbliższa nam duża galaktyka spiralna – dzieli nas od niej około 2,5 miliona lat świetlnych. Światło, które dziś widzisz w lornetce, wyruszyło w drogę, gdy w Afryce pojawiali się pierwsi przedstawiciele rodzaju Homo. Bliżej leżą tylko małe galaktyki karłowate, jak Obłoki Magellana.

    Źródło: NASA – Hubble Messier Catalog

  • Zderzenie z Drogą Mleczną? Może

    Andromeda zbliża się do nas. W 2012 roku NASA, na podstawie pomiarów Hubble’a, zapowiedziała zderzenie obu galaktyk za około 4 miliardy lat. Symulacje z 2025 roku dają mu jednak tylko mniej więcej 50% szans w ciągu najbliższych 10 miliardów lat. Nawet gdyby do niego doszło, pojedyncze gwiazdy niemal na pewno by się nie zderzyły – dzielą je zbyt wielkie odległości.

    Źródło: Sky & Telescope (2025)

  • Pierwszy zapis sprzed ponad tysiąca lat

    Około 964 roku perski astronom Abd ar-Rahman as-Sufi opisał w „Księdze gwiazd stałych” niewielką „chmurkę” w Andromedzie. To najstarsza znana wzmianka o M31 – spisana na długo przed wynalezieniem lunety.

    Źródło: Science Museum Group

  • Przekreślone „N” i dopisek „VAR!”

    W październiku 1923 roku Edwin Hubble zauważył na kliszy z Mount Wilson gwiazdę, którą wziął za nową i oznaczył literą „N”. Gdy okazało się, że to gwiazda zmienna – cefeida – przekreślił literę i dopisał „VAR!”. Z jej jasności wyliczył odległość i dowiódł, że M31 to osobna galaktyka.

    Źródło: Carnegie Science

  • Star Trek: goście z Andromedy

    W odcinku „By Any Other Name” (1968) klasycznego „Star Treka” Kelvanie – przybysze z galaktyki Andromedy – przejmują statek Enterprise, żeby wrócić nim do domu. Podróż miała trwać 300 lat.

    Źródło: Wikipedia (en)

  • Mass Effect: Andromeda

    W grze studia BioWare z 2017 roku ludzie i inne rasy z Drogi Mlecznej wyruszają na wielkich arkach do Gromady Heleusa w galaktyce Andromedy, by znaleźć tam nowy dom.

    Źródło: Wikipedia (en)

  • „Mgławica Andromedy” Jefremowa

    Klasyczna radziecka powieść science fiction Iwana Jefremowa z 1957 roku (po polsku wydana przez Iskry w 1963) nosi dawną nazwę M31. Zanim Hubble pokazał, że to galaktyka, astronomowie mówili o niej „mgławica”.

    Źródło: Katalog Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego

Relacje z obserwacji z obiektem M31