Obiekt na niebie
M31 Galaktyka Andromedy
Najbliższa duża galaktyka spiralna i najdalszy obiekt widoczny gołym okiem. Liczy około biliona gwiazd. W lornetce to wydłużona mgiełka z jasnym jądrem, sięgająca kilku stopni długości; w jednym polu widać też jej satelity M32 i M110.
Fot. Adam Evans · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 2.0
Dane obiektu
- Typ
- galaktyka spiralna
- Gwiazdozbiór
- Andromeda
- Jasność
- 3,4 mag Widoczna gołym okiem pod ciemnym niebem. Wielkość gwiazdowa V. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
- Rozmiar kątowy
- 177,8′ × 69,7′ dla porównania tarcza Księżyca ma ok. 30′
- Odległość
- ok. 2,5 mln lat świetlnych mediana z 11 pomiarów w SIMBAD (publikacje z lat 2010–2026)
- Najlepiej widoczny wieczorem
- październik górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
- Rektascensja
- 0h 42,7m J2000
- Deklinacja
- +41° 16′ J2000
- Inne oznaczenia
- NGC 224
Źródła danych:
- OpenNGC (M. Verga, CC BY-SA 4.0) — typ, gwiazdozbiór, jasność, rozmiar, współrzędne
- SIMBAD, CDS Strasbourg — identyfikacja, odległość
- Wysokość nad horyzontem i pora widoczności – obliczenia własne na podstawie współrzędnych
Widoczność w ciągu roku
Aktualnie najlepszy czas na obserwacje
Najlepsze miesiące obserwacji: październik – listopad
Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).
Jak znaleźć obiekt M31 na nocnym niebie przez lornetkę?
Obiekt M31 znajduje się w gwiazdozbiorze Andromedy. Znajdź Mirach (β And) – drugą jasną gwiazdę Andromedy, licząc od Alpheratza. Przejdź od niego na północny zachód do słabszej μ And, a potem mniej więcej tyle samo dalej do ν And. M31 leży tuż obok ν And – w lornetce 10×50 oba obiekty mieszczą się w jednym polu widzenia.
Lokalizacja galaktyki spiralnej M31 w gwiazdozbiorze Andromedy
Poglądowy widok w lornetce
Źródła do map:
- Gwiazdy: Hipparcos i Tycho-2 (ESA 1997, 2000), SIMBAD (CDS Strasbourg)
- Figury gwiazdozbiorów: Stellarium Web, kultura zachodnia (CC BY-SA 4.0)
- Mapy: opracowanie własne, licencja CC BY-SA 4.0
Ciekawostki o galaktyce spiralnej M31
Fot. Adam Evans · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 2.0
-
Najbliższa duża galaktyka
M31 to najbliższa nam duża galaktyka spiralna – dzieli nas od niej około 2,5 miliona lat świetlnych. Światło, które dziś widzisz w lornetce, wyruszyło w drogę, gdy w Afryce pojawiali się pierwsi przedstawiciele rodzaju Homo. Bliżej leżą tylko małe galaktyki karłowate, jak Obłoki Magellana.
Źródło: NASA – Hubble Messier Catalog
-
Zderzenie z Drogą Mleczną? Może
Andromeda zbliża się do nas. W 2012 roku NASA, na podstawie pomiarów Hubble’a, zapowiedziała zderzenie obu galaktyk za około 4 miliardy lat. Symulacje z 2025 roku dają mu jednak tylko mniej więcej 50% szans w ciągu najbliższych 10 miliardów lat. Nawet gdyby do niego doszło, pojedyncze gwiazdy niemal na pewno by się nie zderzyły – dzielą je zbyt wielkie odległości.
Źródło: Sky & Telescope (2025)
-
Pierwszy zapis sprzed ponad tysiąca lat
Około 964 roku perski astronom Abd ar-Rahman as-Sufi opisał w „Księdze gwiazd stałych” niewielką „chmurkę” w Andromedzie. To najstarsza znana wzmianka o M31 – spisana na długo przed wynalezieniem lunety.
Źródło: Science Museum Group
-
Przekreślone „N” i dopisek „VAR!”
W październiku 1923 roku Edwin Hubble zauważył na kliszy z Mount Wilson gwiazdę, którą wziął za nową i oznaczył literą „N”. Gdy okazało się, że to gwiazda zmienna – cefeida – przekreślił literę i dopisał „VAR!”. Z jej jasności wyliczył odległość i dowiódł, że M31 to osobna galaktyka.
Źródło: Carnegie Science
-
Star Trek: goście z Andromedy
W odcinku „By Any Other Name” (1968) klasycznego „Star Treka” Kelvanie – przybysze z galaktyki Andromedy – przejmują statek Enterprise, żeby wrócić nim do domu. Podróż miała trwać 300 lat.
Źródło: Wikipedia (en)
-
Mass Effect: Andromeda
W grze studia BioWare z 2017 roku ludzie i inne rasy z Drogi Mlecznej wyruszają na wielkich arkach do Gromady Heleusa w galaktyce Andromedy, by znaleźć tam nowy dom.
Źródło: Wikipedia (en)
-
„Mgławica Andromedy” Jefremowa
Klasyczna radziecka powieść science fiction Iwana Jefremowa z 1957 roku (po polsku wydana przez Iskry w 1963) nosi dawną nazwę M31. Zanim Hubble pokazał, że to galaktyka, astronomowie mówili o niej „mgławica”.