Obiekt na niebie

M4

Jedna z najbliższych Ziemi gromad kulistych, położona tuż obok Antaresa. Z Polski świeci nisko nad horyzontem, dlatego wymaga czystego nieba od strony południowej. W lornetce widać rozległą, dość słabą mgiełkę o niskiej jasności powierzchniowej.

Fot. ESO (ESO Imaging Survey) · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 3.0

Dane obiektu

Typ
gromada kulista
Gwiazdozbiór
Skorpion
Jasność
5,4 mag
Na granicy widoczności gołym okiem, łatwa w lornetce. Wielkość gwiazdowa V. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
Rozmiar kątowy
28,2′
dla porównania tarcza Księżyca ma ok. 30′
Odległość
ok. 6 500 lat świetlnych
pomiar z bazy SIMBAD (2008MNRAS.389.1924F)
Najlepiej widoczny wieczorem
czerwiec
górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
Rektascensja
16h 23,6m J2000
Deklinacja
−26° 32′ J2000
Inne oznaczenia
NGC 6121

Źródła danych:

Widoczność w ciągu roku

Najlepsze miesiące obserwacji: czerwiec

30°60°90°styczeń: pod horyzontem–styluty: pod horyzontem–lutmarzec: pod horyzontem–markwiecień: pod horyzontem–kwimaj: 5°5°majczerwiec: 11°11°czelipiec: 9°9°lipsierpień: pod horyzontem–siewrzesień: pod horyzontem–wrzpaździernik: pod horyzontem–paźlistopad: pod horyzontem–lisgrudzień: pod horyzontem–gru

Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).

Jak znaleźć obiekt M4 na nocnym niebie przez lornetkę?

Obiekt M4 znajduje się w gwiazdozbiorze Skorpiona. Znajdź Antaresa – czerwonawe „serce” Skorpiona, nisko nad południowym horyzontem. M4 leży tylko ok. 1,3° na zachód od niego, w tym samym polu widzenia lornetki, blisko linii Antares – σ Sco.

Lokalizacja gromady kulistej M4 w gwiazdozbiorze Skorpiona

Gwiazdozbiór Skorpiona z zaznaczoną gromadą M4horyzontAntares (α)Shaula (λ)M4pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°)SKORPIONWĘŻOWNIKWAGASTRZELECWĄŻWILK
Okolica M4 – gwiazdy do 5 mag. Strzałka: od Antaresa na zachód do M4. Przerywany okrąg to pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°). Stojąc twarzą na południe, masz północ u góry, a wschód po lewej.

Poglądowy widok w lornetce

Poglądowy widok M4 w lornetce 10×50 – pole widzenia 6,5°, gwiazdy do 9 magM4NSEW
Rysunek poglądowy (szkic obiektu pod ciemnym niebem, z dala od miejskich świateł): M4 to duża i luźna gromada kulista – w 7×50 i 10×50 okrągła, dość słaba mgiełka, w 16×70 i większych zaczyna się ziarnić na pojedyncze gwiazdy. Nisko nad horyzontem potrzebny jest czysty widok na południe.

Źródła do map:

Ciekawostki o gromadzie kulistej M4

Gromada kulista M4

Fot. ESO (ESO Imaging Survey) · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 3.0

  • Jedna z najbliższych gromad kulistych

    M4 należy do gromad kulistych najbliższych Ziemi – w zależności od pomiaru NASA podaje od 5,5 do 7 tysięcy lat świetlnych. Dzięki temu Hubble mógł zajrzeć w nią wyjątkowo głęboko.

    Źródło: NASA – Hubble (2002)

  • Białe karły jako zegar Wszechświata

    W 2002 roku Hubble wypatrzył w M4 najsłabsze, najdłużej stygnące białe karły. Ich wiek oceniono na 12–13 miliardów lat, a po doliczeniu czasu potrzebnego na powstanie gromady wyszło, że Wszechświat ma 13–14 miliardów lat – niezależnie od pomiarów jego rozszerzania się.

    Źródło: NASA – Hubble (2002)

  • Matuzalem – planeta sprzed 12,7 miliarda lat

    W M4 krąży planeta PSR B1620-26 b, nazywana Matuzalemem. Ma około 2,5 masy Jowisza i obiega parę złożoną z pulsara i białego karła. Jej wiek szacuje się jak wiek gromady, na około 12,7 miliarda lat – to jedna z najstarszych znanych planet i pierwsza odkryta w gromadzie kulistej.

    Źródło: Wikipedia (en) – PSR B1620-26

Relacje z obserwacji z obiektem M4