Obiekt na niebie
M4
Jedna z najbliższych Ziemi gromad kulistych, położona tuż obok Antaresa. Z Polski świeci nisko nad horyzontem, dlatego wymaga czystego nieba od strony południowej. W lornetce widać rozległą, dość słabą mgiełkę o niskiej jasności powierzchniowej.
Fot. ESO (ESO Imaging Survey) · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 3.0
Dane obiektu
- Typ
- gromada kulista
- Gwiazdozbiór
- Skorpion
- Jasność
- 5,4 mag Na granicy widoczności gołym okiem, łatwa w lornetce. Wielkość gwiazdowa V. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
- Rozmiar kątowy
- 28,2′ dla porównania tarcza Księżyca ma ok. 30′
- Odległość
- ok. 6 500 lat świetlnych pomiar z bazy SIMBAD (2008MNRAS.389.1924F)
- Najlepiej widoczny wieczorem
- czerwiec górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
- Rektascensja
- 16h 23,6m J2000
- Deklinacja
- −26° 32′ J2000
- Inne oznaczenia
- NGC 6121
Źródła danych:
- OpenNGC (M. Verga, CC BY-SA 4.0) — typ, gwiazdozbiór, jasność, rozmiar, współrzędne
- SIMBAD, CDS Strasbourg — identyfikacja, odległość
- Wysokość nad horyzontem i pora widoczności – obliczenia własne na podstawie współrzędnych
Widoczność w ciągu roku
Najlepsze miesiące obserwacji: czerwiec
Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).
Jak znaleźć obiekt M4 na nocnym niebie przez lornetkę?
Obiekt M4 znajduje się w gwiazdozbiorze Skorpiona. Znajdź Antaresa – czerwonawe „serce” Skorpiona, nisko nad południowym horyzontem. M4 leży tylko ok. 1,3° na zachód od niego, w tym samym polu widzenia lornetki, blisko linii Antares – σ Sco.
Lokalizacja gromady kulistej M4 w gwiazdozbiorze Skorpiona
Poglądowy widok w lornetce
Źródła do map:
- Gwiazdy: Hipparcos i Tycho-2 (ESA 1997, 2000), SIMBAD (CDS Strasbourg)
- Figury gwiazdozbiorów: Stellarium Web, kultura zachodnia (CC BY-SA 4.0)
- Mapy: opracowanie własne, licencja CC BY-SA 4.0
Ciekawostki o gromadzie kulistej M4
Fot. ESO (ESO Imaging Survey) · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 3.0
-
Jedna z najbliższych gromad kulistych
M4 należy do gromad kulistych najbliższych Ziemi – w zależności od pomiaru NASA podaje od 5,5 do 7 tysięcy lat świetlnych. Dzięki temu Hubble mógł zajrzeć w nią wyjątkowo głęboko.
Źródło: NASA – Hubble (2002)
-
Białe karły jako zegar Wszechświata
W 2002 roku Hubble wypatrzył w M4 najsłabsze, najdłużej stygnące białe karły. Ich wiek oceniono na 12–13 miliardów lat, a po doliczeniu czasu potrzebnego na powstanie gromady wyszło, że Wszechświat ma 13–14 miliardów lat – niezależnie od pomiarów jego rozszerzania się.
Źródło: NASA – Hubble (2002)
-
Matuzalem – planeta sprzed 12,7 miliarda lat
W M4 krąży planeta PSR B1620-26 b, nazywana Matuzalemem. Ma około 2,5 masy Jowisza i obiega parę złożoną z pulsara i białego karła. Jej wiek szacuje się jak wiek gromady, na około 12,7 miliarda lat – to jedna z najstarszych znanych planet i pierwsza odkryta w gromadzie kulistej.
Źródło: Wikipedia (en) – PSR B1620-26