Obiekt na niebie
M5
Jedna z najstarszych i najpiękniejszych gromad kulistych na niebie, konkurująca z M13. W lornetce to jasna, wyraźnie skondensowana mgiełka; tuż obok niej świeci gwiazda 5 Serpentis, która ułatwia odnalezienie obiektu. Najlepsza pora na obserwacje to wieczory w czerwcu, gdy obiekt góruje około 40° nad horyzontem.
Fot. ESA/Hubble i NASA · źródło: Wikimedia Commons · domena publiczna
Dane obiektu
- Typ
- gromada kulista
- Gwiazdozbiór
- Wąż
- Jasność
- 6,0 mag Na granicy widoczności gołym okiem, łatwa w lornetce. Wielkość gwiazdowa V. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
- Rozmiar kątowy
- 15′ dla porównania tarcza Księżyca ma ok. 30′
- Odległość
- ok. 25 tys. lat świetlnych mediana z 2 pomiarów w SIMBAD (publikacje z lat 2010–2026)
- Najlepiej widoczny wieczorem
- czerwiec górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
- Rektascensja
- 15h 18,6m J2000
- Deklinacja
- +2° 5′ J2000
- Inne oznaczenia
- NGC 5904
Źródła danych:
- OpenNGC (M. Verga, CC BY-SA 4.0) — typ, gwiazdozbiór, jasność, rozmiar, współrzędne
- SIMBAD, CDS Strasbourg — identyfikacja, odległość
- Wysokość nad horyzontem i pora widoczności – obliczenia własne na podstawie współrzędnych
Widoczność w ciągu roku
Najlepsze miesiące obserwacji: maj – czerwiec
Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).
Jak znaleźć obiekt M5 na nocnym niebie przez lornetkę?
Obiekt M5 znajduje się w gwiazdozbiorze Węża. Znajdź Unukalhai (α Ser), najjaśniejszą gwiazdę Węża. Przejdź od niej ok. 8° w prawo w dół, na południowy zachód. M5 leży tuż obok gwiazdki 5 Ser, z którą tworzy w lornetce charakterystyczną parę: mgiełka i punkt.
Lokalizacja gromady kulistej M5 w gwiazdozbiorze Węża
Poglądowy widok w lornetce
Źródła do map:
- Gwiazdy: Hipparcos i Tycho-2 (ESA 1997, 2000), SIMBAD (CDS Strasbourg)
- Figury gwiazdozbiorów: Stellarium Web, kultura zachodnia (CC BY-SA 4.0)
- Mapy: opracowanie własne, licencja CC BY-SA 4.0
Ciekawostki o gromadzie kulistej M5
Fot. ESA/Hubble i NASA · źródło: Wikimedia Commons · domena publiczna
-
Odkryta przez małżeństwo astronomów
Gromadę zauważyli 5 maja 1702 roku Gottfried Kirch i jego żona Maria Margaretha, gdy obserwowali kometę – zapisali ją jako „mglistą gwiazdę”. Messier odnalazł ją w 1764 roku, a na pojedyncze gwiazdy rozdzielił ją William Herschel w 1791 roku.
Źródło: Wikipedia (en) – Messier 5
-
Olbrzymka z ponad setką gwiazd zmiennych
M5 ma średnicę około 165 lat świetlnych, co czyni ją jedną z większych gromad kulistych. Leży około 24,5 tysiąca lat świetlnych od nas i skrywa ponad sto znanych gwiazd zmiennych.
Źródło: Wikipedia (en) – Messier 5
-
Pulsary i nowa karłowata
W M5 odkryto dwa pulsary milisekundowe – jeden z nich krąży w układzie podwójnym. Zaobserwowano tu też wybuch nowej karłowatej.
Źródło: Wikipedia (en) – Messier 5