Obiekt na niebie

M5

Jedna z najstarszych i najpiękniejszych gromad kulistych na niebie, konkurująca z M13. W lornetce to jasna, wyraźnie skondensowana mgiełka; tuż obok niej świeci gwiazda 5 Serpentis, która ułatwia odnalezienie obiektu. Najlepsza pora na obserwacje to wieczory w czerwcu, gdy obiekt góruje około 40° nad horyzontem.

Fot. ESA/Hubble i NASA · źródło: Wikimedia Commons · domena publiczna

Dane obiektu

Typ
gromada kulista
Gwiazdozbiór
Wąż
Jasność
6,0 mag
Na granicy widoczności gołym okiem, łatwa w lornetce. Wielkość gwiazdowa V. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
Rozmiar kątowy
15′
dla porównania tarcza Księżyca ma ok. 30′
Odległość
ok. 25 tys. lat świetlnych
mediana z 2 pomiarów w SIMBAD (publikacje z lat 2010–2026)
Najlepiej widoczny wieczorem
czerwiec
górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
Rektascensja
15h 18,6m J2000
Deklinacja
+2° 5′ J2000
Inne oznaczenia
NGC 5904

Źródła danych:

Widoczność w ciągu roku

Najlepsze miesiące obserwacji: maj – czerwiec

30°60°90°styczeń: pod horyzontem–styluty: pod horyzontem–lutmarzec: 6°6°markwiecień: 24°24°kwimaj: 37°37°majczerwiec: 40°40°czelipiec: 31°31°lipsierpień: 15°15°siewrzesień: pod horyzontem–wrzpaździernik: pod horyzontem–paźlistopad: pod horyzontem–lisgrudzień: pod horyzontem–gru

Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).

Jak znaleźć obiekt M5 na nocnym niebie przez lornetkę?

Obiekt M5 znajduje się w gwiazdozbiorze Węża. Znajdź Unukalhai (α Ser), najjaśniejszą gwiazdę Węża. Przejdź od niej ok. 8° w prawo w dół, na południowy zachód. M5 leży tuż obok gwiazdki 5 Ser, z którą tworzy w lornetce charakterystyczną parę: mgiełka i punkt.

Lokalizacja gromady kulistej M5 w gwiazdozbiorze Węża

Gwiazdozbiór Węża (Głowa Węża) z zaznaczoną gromadą M5M5pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°)Unukalhai (α)WĄŻPANNAWAGAWĘŻOWNIKWOLARZKORONA PÓŁNOCNAHERKULES
Okolica M5 – gwiazdy do 5,2 mag. Strzałka: od Unukalhai do M5. Przerywany okrąg to pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°). Stojąc twarzą na południe, masz północ u góry, a wschód po lewej.

Poglądowy widok w lornetce

Poglądowy widok M5 w lornetce 10×50 – pole widzenia 6,5°, gwiazdy do 9 magM5NSEW
Rysunek poglądowy (szkic obiektu pod ciemnym niebem, z dala od miejskich świateł): w lornetce gromada kulista wygląda jak okrągła mgiełka z jaśniejszym środkiem. Od 16×70 robi się ziarnista, najgęściej w środku.

Źródła do map:

Ciekawostki o gromadzie kulistej M5

Gromada kulista M5

Fot. ESA/Hubble i NASA · źródło: Wikimedia Commons · domena publiczna

  • Odkryta przez małżeństwo astronomów

    Gromadę zauważyli 5 maja 1702 roku Gottfried Kirch i jego żona Maria Margaretha, gdy obserwowali kometę – zapisali ją jako „mglistą gwiazdę”. Messier odnalazł ją w 1764 roku, a na pojedyncze gwiazdy rozdzielił ją William Herschel w 1791 roku.

    Źródło: Wikipedia (en) – Messier 5

  • Olbrzymka z ponad setką gwiazd zmiennych

    M5 ma średnicę około 165 lat świetlnych, co czyni ją jedną z większych gromad kulistych. Leży około 24,5 tysiąca lat świetlnych od nas i skrywa ponad sto znanych gwiazd zmiennych.

    Źródło: Wikipedia (en) – Messier 5

  • Pulsary i nowa karłowata

    W M5 odkryto dwa pulsary milisekundowe – jeden z nich krąży w układzie podwójnym. Zaobserwowano tu też wybuch nowej karłowatej.

    Źródło: Wikipedia (en) – Messier 5

Relacje z obserwacji z obiektem M5