Obiekt na niebie
M13 Gromada Herkulesa
Najjaśniejsza gromada kulista północnego nieba, licząca kilkaset tysięcy gwiazd. Leży na zachodnim boku czworokąta jasnych gwiazd w centrum Herkulesa. W lornetce to wyraźna, okrągła mgiełka z jasnym środkiem, widoczna nawet z podmiejskiego nieba.
Fot. ESA/Hubble i NASA · źródło: Wikimedia Commons · domena publiczna
Dane obiektu
- Typ
- gromada kulista
- Gwiazdozbiór
- Herkules
- Jasność
- 5,8 mag Na granicy widoczności gołym okiem, łatwa w lornetce. Wielkość gwiazdowa V. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
- Rozmiar kątowy
- 16,5′ dla porównania tarcza Księżyca ma ok. 30′
- Odległość
- ok. 26 tys. lat świetlnych pomiar z bazy SIMBAD (2008MNRAS.389.1924F)
- Najlepiej widoczny wieczorem
- lipiec górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
- Rektascensja
- 16h 41,7m J2000
- Deklinacja
- +36° 28′ J2000
- Inne oznaczenia
- NGC 6205
Źródła danych:
- OpenNGC (M. Verga, CC BY-SA 4.0) — typ, gwiazdozbiór, jasność, rozmiar, współrzędne
- SIMBAD, CDS Strasbourg — identyfikacja, odległość
- Wysokość nad horyzontem i pora widoczności – obliczenia własne na podstawie współrzędnych
Widoczność w ciągu roku
Najlepsze miesiące obserwacji: czerwiec – lipiec
Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).
Jak znaleźć obiekt M13 na nocnym niebie przez lornetkę?
Obiekt M13 znajduje się w gwiazdozbiorze Herkulesa. Odszukaj Trapez Herkulesa – czworobok z gwiazd ε, ζ, η i π Her. M13 leży na jego zachodnim boku, ok. 1/3 drogi od η do ζ Her. Przy bardzo ciemnym niebie bywa widoczna nawet gołym okiem.
Lokalizacja gromady kulistej M13 w gwiazdozbiorze Herkulesa
Poglądowy widok w lornetce
Źródła do map:
- Gwiazdy: Hipparcos i Tycho-2 (ESA 1997, 2000), SIMBAD (CDS Strasbourg)
- Figury gwiazdozbiorów: Stellarium Web, kultura zachodnia (CC BY-SA 4.0)
- Mapy: opracowanie własne, licencja CC BY-SA 4.0
Ciekawostki o gromadzie kulistej M13
Fot. ESA/Hubble i NASA · źródło: Wikimedia Commons · domena publiczna
-
Adres na pierwszą wiadomość do obcych
16 listopada 1974 roku radioteleskop Arecibo wysłał w stronę M13 zakodowaną wiadomość: rysunek człowieka, schemat DNA i położenie Ziemi w Układzie Słonecznym. Przygotował ją zespół Franka Drake’a z Carlem Saganem. Sygnał dotrze do gromady za około 25 tysięcy lat.
Źródło: National Geographic
-
Odkrył ją Edmond Halley
W 1714 roku Edmond Halley – ten od słynnej komety – zanotował, że w pogodne, bezksiężycowe noce M13 widać nawet gołym okiem. Messier wpisał ją do katalogu w 1764 roku.
Źródło: Astrofoto.ca (S. Heggie)
-
Setki tysięcy słońc
M13 skupia kilkaset tysięcy gwiazd. W jej środku gwiazdy są około 500 razy gęściej upakowane niż w okolicy Słońca.
Źródło: Astrofoto.ca (S. Heggie)
-
„Mercedes” w sercu gromady
Na południowy wschód od jądra M13 widać trzy ciemne pasy rozchodzące się co 120° – jak śmigło albo znaczek Mercedesa. Pierwszy narysował je około 1850 roku Bindon Stoney, asystent lorda Rosse’a, przez olbrzymi teleskop w zamku Birr w Irlandii. Do dziś nie wiadomo, czy to pył, czy złudzenie wynikające z układu gwiazd. Wypatrzysz je dopiero w teleskopie.
Źródło: Sky & Telescope