Obiekt na niebie

M40

Para gwiazd w Wielkiej Niedźwiedzicy, którą Messier wpisał do katalogu, szukając w tym miejscu mgławicy na podstawie notatek Jana Heweliusza. To para tylko optyczna – obie gwiazdy leżą w różnych odległościach od nas. W lornetce na statywie widać dwa słabe punkty blisko siebie; najlepsza pora na obserwacje to wieczory w kwietniu, gdy obiekt góruje niemal w zenicie.

Fot. NOIRLab/NSF/AURA · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 4.0

Dane obiektu

Typ
gwiazda optycznie podwójna
Gwiazdozbiór
Wielka Niedźwiedzica
Jasność
9,6 i 10,1 mag
Wymaga ciemnego nieba i większej lornetki. Jasności obu składników, wg pl.wikipedia. Im mniejsza liczba, tym jaśniej. Granica gołego oka: ok. 6.
Odległość
ok. 1030 i 480 lat świetlnych
odległości obu składników, wg pl.wikipedia – para tylko optyczna
Najlepiej widoczny wieczorem
kwiecień
górowanie ok. 22:00 czasu lokalnego
Rektascensja
12h 22,3m J2000
Deklinacja
+58° 5′ J2000
Inne oznaczenia
Winnecke 4

Źródła danych:

Widoczność w ciągu roku

Najlepsze miesiące obserwacji: kwiecień – maj

30°60°90°styczeń: 39°39°styluty: 53°53°lutmarzec: 68°68°markwiecień: 83°83°kwimaj: 76°76°majczerwiec: 60°60°czelipiec: 46°46°lipsierpień: 33°33°siewrzesień: 24°24°wrzpaździernik: 20°20°paźlistopad: 22°22°lisgrudzień: 28°28°gru

Wysokość obiektu nad horyzontem w połowie miesiąca o 22:00 (latem o 23:00). Polska centralna (52° N, 19° E).

Jak znaleźć obiekt M40 na nocnym niebie przez lornetkę?

Obiekt M40 znajduje się w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Znajdź Wielki Wóz i gwiazdę Megrez (δ UMa) – tę, w której „dyszel” łączy się z „pudłem”. Przejdź od niej ok. 1,4° na północny wschód. M40 to para słabych gwiazd 9–10 mag, odległych od siebie o niecałą minutę łuku – potrzebne jest ciemne niebo.

Lokalizacja gwiazdy optycznie podwójnej M40 w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy

Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy z zaznaczoną gwiazdą podwójną M40M40pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°)Megrez (δ)Dubhe (α)Alkaid (η)WIELKA NIEDŹWIEDZICASMOKPSY GOŃCZE
Okolica M40 – gwiazdy do 6 mag. Strzałka: od Megrez (δ Wielkiej Niedźwiedzicy) na północny wschód do M40. Przerywany okrąg to pole widzenia lornetki 10×50 (6,5°). Stojąc twarzą na południe, masz północ u góry, a wschód po lewej.

Poglądowy widok w lornetce

Poglądowy widok M40 w lornetce 10×50 – pole widzenia 6,5°, gwiazdy do 9 magM40NSEW
Rysunek poglądowy (szkic obiektu pod ciemnym niebem, z dala od miejskich świateł): M40 to dwie słabe gwiazdy tuż obok siebie, bez żadnej mgiełki. W 10×50 są na granicy widoczności; w lornetkach o większym powiększeniu łatwo je rozdzielić.

Źródła do map:

Ciekawostki o gwieździe optycznie podwójnej M40

Gwiazda podwójna M40

Fot. NOIRLab/NSF/AURA · źródło: Wikimedia Commons · CC BY 4.0

  • Pomyłka Messiera

    Messier szukał w tym miejscu mgławicy opisanej przez Jana Heweliusza. Nie znalazł jej – zamiast tego wpisał do katalogu parę słabych gwiazd.

    Źródło: Wikipedia (en) – Winnecke 4

  • Para tylko z pozoru

    Gwiazdy M40 nie są ze sobą związane. Z pomiarów satelity Gaia wynika, że jedna leży około 1010, a druga około 470 lat świetlnych od nas – na niebie tylko przypadkiem stoją obok siebie.

    Źródło: Wikipedia (en) – Winnecke 4

  • Winnecke 4

    W 1863 roku parę ponownie odnalazł niemiecki astronom August Winnecke i wpisał ją jako numer 4 do swojego katalogu gwiazd podwójnych – stąd druga nazwa M40.

    Źródło: Wikipedia (en) – Winnecke 4

Relacje z obserwacji z obiektem M40

Brak relacji do wyświetlenia.